Pleidooi voor onafhankelijke Europese batterijproductie
T&E voorziet zelfstandige bevoorrading tegen 2027
T&E voorziet een zelfstandige bevoorrading van batterijen in Europa tegen 2027. Hiervoor moeten er volgens de milieugroep wel voldoende stimulansen gegeven worden aan Europese producenten: zoniet dreigen investeringen verloren te gaan aan de VS. De bedoeling is om de Europese afhankelijkheid van China drastisch in te perken, om zo meer controle te hebben over het produceren van de batterijen en milieuschade beter te kunnen voorkomen.
De milieugroep Transport & Environment heeft de laatste weken de aankondigingen van batterijproducenten nauwlettend in het oog gehouden. Volgens hun berekeningen zou het al tegen 2027 mogelijk moeten zijn om de Europese afhankelijkheid van Chinese lithiumionbatterijen te doorbreken; indien beloofde investeringen effectief tot stand komen. Nu wordt al bijna de helft van dergelijke batterijen die gebruikt worden in Europa effectief daar geproduceerd, maar dit aandeel zal niet per se toenemen.
T&E waarschuwt immers voor Amerikaanse subsidies, die een aanzienlijk deel van de geplande investeringen en productie kunnen aantrekken. Hoewel dit mogelijks voor de consument goedkoper zou uitkomen, is het maar de vraag of de Amerikanen erg inzitten met de impact op het milieu. Europese productie zal waarschijnlijk duurder zijn, maar zou voor extra werkgelegenheid zorgen en beter gereguleerd zijn.
Zoals de kaarten nu op tafel liggen, lijkt Europa op weg om tegen 2027 voldoende lithiumioncellen te produceren om aan de lokale vraag naar elektrische voertuigen en energieopslag tegemoet te komen. Het complexe productieproces van elektrische voertuigen kent echter heel wat uitdagingen en Amerikaanse subsidies dreigen een groot deel ervan naar zich toe te trekken. In de VS zorgt de Inflation Reduction Act voor heel wat voordelen voor bedrijven om zich daar te vestigen. Het uiteindelijke plan is om zo heel het productieproces van batterijen over te hevelen. Exact hetzelfde als wat Europa wil doen dus.
Ook op het vlak van batterijcomponenten kan de Chinese dominantie doorbroken worden. T&E voorspelt dat ongeveer twee derde van de Europese vraag naar kathodes – die cruciale grondstoffen bevatten – lokaal geproduceerd kan worden tegen 2027. Vooral de projecten van Umicore in Polen, Northvolt in Zweden en BASF in Duitsland zijn hierbij van belang. Deze projecten zijn echter erg jong of nog niet in de praktijk gebracht, waardoor de Amerikaanse lokroep nog steeds een rol van belang speelt.
Afhankelijkheid van China voor het raffineren en verwerken van batterijmetalen kan ook drastisch verminderd worden. Meer dan de helft van de Europese vraag naar geraffineerd lithium kan door lokale projecten geleverd worden tegen 2030, volgens nog een andere voorspelling. Vooral RockTech Lithium en Vulcan Energy Resources in Duitsland en Imerys in Frankrijk zullen hierbij een leidende rol spelen.
Uiteraard moeten de grondstoffen wel van ergens komen en dit is meestal van buiten Europa. Europese projecten zijn ook hier mogelijk, maar deze delving moet wel aan strenge eisen voldoen, volgens de geplande EU Critical Raw Materials Act. Met andere woorden: de kosten dreigen hoog op te lopen, wat waarschijnlijk aan de consument zal doorgerekend worden. Aan de andere kant is het goed mogelijk dat men vooral grondstoffen zal importeren om alles zo goedkoop mogelijk te houden, maar dit heeft ook een grote impact op het milieu (iets wat T&E negeert in hun analyse).
Sowieso zal de geplande uitfasering van verbrandingsmotoren in Europa tegen 2035 ervoor zorgen dat de vraag naar batterijen enorm zal toenemen. Europa lijkt als producent hier hoe dan ook een rol in te gaan spelen, maar de vraag is hoe groot deze zal zijn. Indien Europese fabrikanten inderdaad meer en meer Europese batterijen zullen moeten gebruiken, is het ook onzeker of dit geen competitief voordeel oplevert voor Aziatische en Amerikaanse spelers.
T&E pleit voor de oprichting van een European Sovereignty Fund, om groene technologie te ondersteunen door middel van kapitaal verkregen door gedeelde schuld onder de Europese naties. Idealiter zou dit een meer gelijk speelveld moeten creëren, waarbij de rijkere landen de armere niet zomaar buitenspel kunnen zetten. Het fonds zou een rechtstreekse reactie zijn op de Amerikaanse subsidies, waarbij alleen de relevante technologieën steun zullen krijgen.
T&E wil tevens dat deze middelen rechtstreeks door de EU worden bedeeld, zonder tussenstation. Dit zal ongetwijfeld een heikel punt worden in de onderhandelingen, samen met de idee dat de rijkere landen deels instaan voor de schuld van de armere (terwijl eerstgenoemde het meeste bijdragen). Dergelijk fonds lijkt eerder een utopie op dit moment, dat bovendien heel wat middelen zal vergen. Het eventuele resultaat ervan is misschien wel lokale werkgelegenheid, maar waarschijnlijk ook hogere productiekosten en dus prijzen voor de consument.
Waarin T&E alleszins wel gelijk heeft, is dat batterijen steeds belangrijker zullen worden en dat het weinig zin heeft om verbrandingsmotoren af te schaffen als de productie van batterijen zelf immens vervuilend is. Betere regulatie en vooral een afgestemd en eenduidig Europees beleid zouden een groot verschil maken wat productieniveaus en -kosten betreft. Of dit ook met een dergelijk fonds kan verwezenlijkt worden, is een andere vraag. De batterij zal echter niet verdwijnen en kan dus maar beter verstandig geproduceerd worden.