Belgische industrie onder druk, AI biedt kansen
Automotive en chemie kampen met dalende marges
De eurozone groeit dit jaar naar verwachting slechts met 0,9%. Vooral cyclische sectoren zoals automotive, chemie en bouw staan onder druk. AI-investeringen kunnen Belgische bedrijven wel belangrijke productiviteitsvoordelen opleveren.
Bron: Belga
De winstgevendheid van steeds meer Europese handels- en industriebedrijven komt onder druk te staan. België beschikt over sterke industriële, logistieke en technologische troeven, maar zijn open en energie-intensieve economie maakt het land extra kwetsbaar voor handelsspanningen, hoge energiekosten en verstoringen van toeleveringsketens.
Dat blijkt uit de Sector Atlas 2026 van kredietverzekeraar Allianz Trade. Het rapport beoordeelt de vooruitzichten en risico’s voor 18 sectoren wereldwijd. Terwijl halfgeleiders, energie-infrastructuur, defensie, cybersecurity, automatisering en IT-diensten profiteren van nieuwe investeringen, kampen cyclische sectoren zoals automotive, chemie, bouw, transport en consumentengoederen met een zwakke vraag, hogere kosten en krimpende marges.
"België heeft sterke industriële, logistieke en technologische troeven", zegt Johan Geeroms, director risk underwriting Benelux bij Allianz Trade. "Maar de verwevenheid met de Europese en mondiale handel maakt Belgische bedrijven ook kwetsbaar. Het succes hangt sterk af van de snelheid waarmee ondernemingen hun weerbaarheid en productiviteit versterken."
AI stuwt investeringen
Allianz Trade verwacht dat de wereldeconomie in 2026 met 2,5% groeit. In 2027 zou de groei aantrekken tot 2,9%. De eurozone blijft dit jaar met een verwachte groei van 0,9% duidelijk achter.
Een belangrijk deel van de wereldwijde groei komt van investeringen in AI-infrastructuur. Grote technologiebedrijven zouden in 2026 ongeveer 725 miljard dollar uitgeven aan onder meer datacenters, chips en rekenkracht. Dat is 80% meer dan een jaar eerder. In 2027 kunnen die uitgaven volgens Allianz Trade boven 1.000 miljard dollar uitkomen.
Voor België liggen de kansen volgens Geeroms niet uitsluitend bij datacenters en digitale diensten. "De grootste AI-kans zit vooral in de toepassing ervan in industrie, logistiek en energie. Daar kan AI helpen om de productiviteit te verhogen en processen slimmer te maken."
Technologie alleen volstaat volgens hem echter niet. Hoge energiekosten, beperkte netcapaciteit en internationale concurrentie blijven structurele uitdagingen voor Belgische bedrijven.
Chemie verliest concurrentiekracht
De Europese chemische industrie blijft kampen met structurele problemen. Energie en grondstoffen zijn er duurder dan bij concurrenten in de Verenigde Staten en het Midden-Oosten. Ook de zwakke vraag, de Chinese overcapaciteit, handelsbelemmeringen en de hoge investeringen die de verduurzaming vereist, drukken op de winstgevendheid.
Voor België is die ontwikkeling bijzonder relevant. De chemiesector neemt een centrale plaats in binnen de Belgische industrie en het haven- en logistieke complex rond Antwerpen. Bovendien is de sector nauw verweven met onder meer de bouw, automotivesector, verpakkingsindustrie, landbouw, farmacie en consumentengoederen.
"Voor chemiebedrijven zijn betaalbare en betrouwbare energie, voldoende netcapaciteit en toegang tot grondstoffen cruciaal", stelt Geeroms. "De toekomst ligt vooral in specialiteitenchemie, circulaire grondstoffen en energie-efficiëntere productiemethoden."
De verduurzaming van de chemie blijft volgens hem noodzakelijk, maar bedrijven moeten voldoende concurrerend blijven om die omslag te kunnen financieren. Wanneer strategische productiecapaciteit verdwijnt, dreigen ook kennis, innovatiekracht en leveranciers uit de waardeketen verloren te gaan.
Transitie zet automotive onder druk
De Europese automotivesector bevindt zich eveneens in een moeilijke overgangsfase. Volgens de Sector Atlas van Allianz Trade steeg het aantal inschrijvingen in de Europese Unie in de eerste helft van 2026 met 6%.
Volledig elektrische wagens bereikten een marktaandeel van 21%, tegenover ongeveer 16% een jaar eerder. Hybrides bleven met 37% de grootste aandrijvingscategorie. Het aandeel van auto’s met uitsluitend een verbrandingsmotor daalde in één jaar van 28 naar 22%.
De volumegroei vertaalt zich echter niet automatisch in hogere winsten. Prijsconcurrentie, elektrificatiekosten en de opmars van Chinese merken zetten de marges onder druk. Chinese automerken bereikten in juni volgens Allianz Trade een recordaandeel van 10,9% op de Europese markt.
Vooral de toeleveringsindustrie blijft kwetsbaar. Maar liefst 76% van de Europese leveranciers verwacht in 2026 een marge van minder dan 5%. Volgens Allianz Trade ligt dat onder het niveau dat nodig is om innovatie en de verplichte investeringen in elektrificatie te financieren.
"De uitdaging voor automotive is niet alleen de vraag, maar vooral de winstgevendheid van de transitie", zegt Geeroms. "Producenten en leveranciers moeten investeren in batterijen, software en nieuwe productielijnen, terwijl de prijsdruk blijft toenemen."
Voor Belgische toeleveranciers vormen vooral de liquiditeit, het betalingsgedrag van klanten en de afhankelijkheid van enkele grote afnemers belangrijke aandachtspunten.
Autofabriek krijgt defensiebestemming
De geplande reconversie van de Volkswagen-fabriek in Osnabrück illustreert hoe ingrijpend de Duitse auto-industrie wordt geherstructureerd. Volkswagen, de deelstaat Nedersaksen en de Israëlische investeringsmaatschappij Aurelius Capital bereikten op 7 september een akkoord over de hoofdlijnen van een mogelijke verkoop.
Aurelius zou de meerderheid van Volkswagen Osnabrück GmbH overnemen, terwijl Nedersaksen mee in de onderneming stapt. De fabriek moet geleidelijk worden omgevormd tot een competentiecentrum voor veiligheids- en defensieoplossingen. Als eerste project wordt een samenwerking met Rafael Advanced Defense Systems voorbereid rond systemen en onderdelen voor luchtverdediging.
De autoproductie in Osnabrück wordt volgens de huidige planning in de zomer van 2027 stopgezet. De transactie is nog afhankelijk van definitieve overeenkomsten, interne goedkeuringen en regelgevende controles, zo benadrukt Volkswagen Group in zijn officiële mededeling.
Bouw biedt een gemengd beeld
De bouwsector profiteert van investeringen in infrastructuur, elektriciteitsnetten, verduurzaming en datacenters. De woningbouw en het commercieel vastgoed herstellen daarentegen slechts geleidelijk door de hogere financieringskosten. Ook personeelstekorten, lange vergunningsprocedures en projectrisico’s blijven de sector afremmen.
"Een volle orderportefeuille is niet automatisch een gezonde orderportefeuille", waarschuwt Geeroms. Bij vasteprijscontracten kunnen vertragingen, stijgende materiaalkosten en personeelsschaarste de winstmarge snel aantasten. Selectiviteit, degelijk contractmanagement en solide financiële afspraken worden daarom belangrijker.
Weerbaarheid als concurrentievoordeel
AI en de energietransitie bieden Belgische bedrijven groeikansen, maar vormen volgens Allianz Trade geen garantie op succes. Ondernemingen moeten tegelijk hun productiviteit verhogen en hun blootstelling aan externe risico’s beperken.
"In een economie met meer handelsspanningen, hogere kosten en kwetsbare ketens wordt weerbaarheid een concurrentievoordeel", besluit Geeroms. "Bedrijven die hun keten beter kennen, kritisch kijken naar klanten en leveranciers en gericht investeren in productiviteit en digitalisering, kunnen ook in een grillige markt winstgevend groeien."