Ongevallen op de arbeidsweg wegen door op absenteïsme
Ethias ziet langere afwezigheden dan na arbeidsongevallen
Ongevallen op de arbeidsweg vormen niet alleen een uitdaging voor de verkeersveiligheid, maar hebben ook een belangrijke impact op het absenteïsme. Dat blijkt uit de Barometer 2025 van Ethias, gebaseerd op een analyse van 10.620 schadegevallen op het woon-werktraject. Volgens de verzekeraar leiden dergelijke ongevallen gemiddeld tot langere periodes van arbeidsongeschiktheid dan arbeidsongevallen op de werkplek zelf en spelen ze een belangrijke rol in langdurige afwezigheden.
Eén op vier dossiers
In 2025 vertegenwoordigden ongevallen op de arbeidsweg een kwart van alle dossiers met tijdelijke arbeidsongeschiktheid. Ze waren bovendien goed voor 28% van alle afwezigheidsdagen die verband houden met arbeidsongevallen. De gemiddelde duur van de arbeidsongeschiktheid lag daarbij 12% hoger dan bij een ongeval op de werkvloer.
Na de terugval tijdens de coronaperiode blijft het aantal ongevallen op de arbeidsweg bovendien stijgen. Ethias registreerde vorig jaar 10.620 dossiers, tegenover 10.351 in 2024. De gevolgen blijken vaak zwaarder dan bij klassieke arbeidsongevallen. Zo bedroeg de gemiddelde kostprijs 3.333 euro per dossier, tegenover 2.802 euro voor een ongeval op de werkplek. Daarnaast leidden 54 dossiers tot een blijvende arbeidsongeschiktheid en vielen er vier dodelijke slachtoffers.
Beperkte groep veroorzaakt langdurig absenteïsme
Hoewel bijna driekwart van de dossiers minder dan 30 dagen arbeidsongeschiktheid veroorzaakte, blijkt een kleine groep langdurige dossiers een buitenproportionele impact te hebben. Van de 6.796 dossiers met tijdelijke arbeidsongeschiktheid bleven er na zes maanden nog ongeveer 3% openstaan. Samen waren die goed voor 53.172 dagen arbeidsongeschiktheid, met gemiddeld 256 afwezigheidsdagen per dossier.
Volgens Ethias toont dit aan dat een relatief beperkt aantal ernstige ongevallen verantwoordelijk is voor een aanzienlijk deel van het langdurige absenteïsme. In een context waarin terugkeer naar werk steeds nadrukkelijker op de agenda staat, verdienen deze dossiers daarom bijzondere aandacht.
Letsels vaak uitgebreider
De aard van de letsels helpt verklaren waarom het herstel vaak langer duurt. In 28% van de dossiers ging het om letsels aan het volledige lichaam, gevolgd door letsels aan de onderste ledematen (27%) en de bovenste ledematen (18%). Schouder-, romp-, heup- en buikletsels waren goed voor 12% van de dossiers, terwijl letsels aan nek, rug of wervelkolom 9% vertegenwoordigden. Hoofdletsels waren goed voor 6%.
Volgens Ethias worden bij woon-werkongevallen vaak meerdere lichaamsdelen tegelijk getroffen, wat de langere herstelperiodes deels verklaart. Tegelijk tonen de cijfers volgens de verzekeraar het belang aan van beschermende uitrusting zoals fietshelmen, die de ernst van bepaalde letsels kunnen beperken.
Fietsers voeren de statistieken aan
De analyse van de betrokken vervoermiddelen bevestigt de groeiende rol van actieve en elektrische mobiliteit. Fietsers waren betrokken bij 1.848 dossiers met tijdelijke arbeidsongeschiktheid en vormen daarmee de grootste groep. Voetgangers (1.642 dossiers) en automobilisten (1.178 dossiers) vervolledigen de top drie.
Ook elektrische fietsen, speedpedelecs en steps duiken steeds vaker op in de statistieken. Ethias registreerde 963 ongevallen met een elektrische fiets of speedpedelec en 480 ongevallen met een step. Sinds 2021 steeg het aantal schadegevallen met elektrische fietsen met 68%, terwijl het aantal ongevallen met elektrische steps, speedpedelecs en elektrische scooters met 74% toenam.
Controleverlies blijft belangrijkste oorzaak
De analyse van de oorzaken toont dat controleverlies de belangrijkste factor blijft. Bij fietsers lag dat aandeel op 58%, bij gebruikers van elektrische tweewielers zelfs op 60%. Bij voetgangers waren uitglijden en vallen verantwoordelijk voor bijna drie kwart van de ongevallen. Bij automobilisten werd 60% van de ongevallen toegeschreven aan controleverlies en 31% aan een aanrijding met een ander voertuig.
Volgens Ethias illustreren deze cijfers dat preventie zich niet uitsluitend mag richten op verkeerssituaties of interacties tussen weggebruikers. Ook aandacht, voertuigbeheersing en gedrag spelen een cruciale rol.
Vlaanderen telt meeste dossiers
Regionaal gezien werd 56% van de dossiers geregistreerd in Vlaanderen, tegenover 28% in Wallonië en 16% in Brussel. Volgens Ethias houden die verschillen verband met uiteenlopende mobiliteitsprofielen, bevolkingsdichtheid, infrastructuur en het gebruik van zachte mobiliteit.
Meer aandacht voor re-integratie
Voor Ethias stopt preventie niet bij het voorkomen van een ongeval. Zeker bij langdurige arbeidsongeschiktheid wordt het belangrijk om werknemers te begeleiden bij hun terugkeer naar het werk en het risico op herval te beperken.
"Ongevallen op de arbeidsweg kunnen niet langer als een bijkomstig fenomeen worden beschouwd. Onze analyses tonen aan dat ze vaak zwaardere gevolgen hebben dan ongevallen op de werkplek en dat een beperkt aantal dossiers een groot deel van de langdurige arbeidsongeschiktheid vertegenwoordigt. Dit type ongevallen voorkomen blijft dus essentieel. Maar preventie moet vandaag gepaard gaan met een bredere denkoefening over werkhervatting en professionele re-integratie", zegt Steve Berger, head of prevention & solution bij Ethias.
