Dieseladditieven: van hulpmiddel tot noodzaak

Essentieel voor verbranding, efficiëntie en emissiebeheersing

Even een blikje lekdichter in het koelwater en kijken wat er gebeurt. Met een beetje geluk blijft het lek dicht, en dat scheelt een boel gemors en gesleutel. Het proberen waard? Die tijd ligt achter ons. Het aanbod van additieven specifiek voor dieselaandrijvingen is enorm gegroeid en de werking en effectiviteit zijn bekend. Additieven zijn wat dat betreft uitgegroeid tot volwaardig gereedschap bij het verhelpen van inwendige vervuiling en verbrandingsproblemen. En hoe eenvoudig dit ook klinkt: alleen bij weloverwogen gebruik worden de beoogde doelen ook echt bereikt.

ing. Marjolein de Wit-Blok - 30 april 2026

Het aanbod van additieven voor automotivetoepassingen is de afgelopen decennia sterk gegroeid. Zowel met betrekking tot de consumentenproducten als de producten voor de professionele gebruiker. In het eerste geval gaat het vooral om reinigers voor het brandstofsysteem. Deze producten zijn minder geconcentreerd, in verregaande mate foolproof en vooral gericht op het voorkomen van vervuiling. Ook zijn de additieven in staat om lichte vervuiling op te lossen.

Reinigingsadditieven voor de professionele gebruiker zijn veel sterker geconcentreerd en zijn naar wens als curatieve behandeling in te zetten. Ze hebben een sterk reinigend effect dat gebaseerd is op het hoge oplossende vermogen van de componenten. Iedere fabrikant heeft zijn eigen samenstelling van werkzame stoffen, wat betekent dat het gebruik strikt volgens de voorschriften moet gebeuren. Onvoldoende verdunning kan bijvoorbeeld leiden tot verstopping van leidingen en openingen of kan de verbranding negatief beïnvloeden. Sommige totaalreinigers combineerden al relatief vroeg meerdere functies: diepgaande injectorreiniging, ondersteuning van de roetverbranding, DPF-regeneratie en algemene systeemreiniging.

Additieven zijn uitgegroeid van noodoplossing tot volwaardig werkplaatsgereedschap

Wanneer additieven?

Het is verstandig om additieven te overwegen wanneer een voertuig meer brandstof gaat verbruiken door vervuiling. Bij zware vervuiling gaat de motor bovendien ‘stotteren’ en haperen en ook andere tekenen van prestatieverlies vormen een indicatie; bijvoorbeeld verminderde respons of moeilijker starten. Logischer is het nog om additieven preventief te gebruiken. Dit voorkomt eenvoudig problemen en wordt vooral aangeraden bij voertuigen die te maken krijgen met wisselende brandstofkwaliteit, lange onderhoudsintervallen, biodieselmengsels of veeleisende gebruiksomstandigheden.

De mildere producten zijn veilig toe te passen bij elke onderhoudsbeurt; deze hebben een minder sterke reinigende werking en bieden bescherming tegen corrosie van het leidingsysteem. Naast de milde of minder geconcentreerde variant zijn er ook premiumadditieven. De keuze voor een van beide verschilt per brandstofsoort. Hoogwaardige zwavelarme dieselolie kan bijvoorbeeld te ‘schraal’ zijn om de brandstofpomp goed te smeren en goedkope dieselolie van de witte pomp bevat soms te veel vocht. Voor beide uitersten bieden dieseladditieven een preventieve oplossing.

Minder emissies

Additieven zijn niet alleen belangrijk voor het behoud en de levensduur van de motor zelf, maar leveren ook een belangrijke bijdrage aan het voorkomen en verminderen van schadelijke emissies. Bij de verbranding van diesel ontstaat namelijk een mengsel van gassen en deeltjes: de dieselemissie (DME). De belangrijkste emissiecomponenten zijn:

• roetdeeltjes / fijnstof (PM);
• stikstofoxiden (NOx);
• onverbrande koolwaterstoffen (HC);
• koolmonoxide (CO);
• koolstofdioxide (CO₂).

Verhoogde emissies ontstaan vooral door:

• onvolledige verbranding;
• vervuilde of slecht functionerende injectoren met een verstoord sproeibeeld;
• koude starts, korte ritten en lage motorbelasting;
• vervuiling van EGR-, DPF- of SCR-systemen;
• hogere tegendruk of verminderde efficiëntie van het uitlaatsysteem.

In de praktijk is vervuiling van de injectoren vaak het startpunt van een kettingreactie: slechtere verstuiving veroorzaakt meer roetvorming, waarna turbo, EGR en roetfilter versneld vervuilen en de motorprestaties verder achteruitgaan.

Additieven doorbreken de kettingreactie van vervuiling in turbo, EGR en roetfilter

Werking additieven

Zowel diesel- als benzinemotoren vervuilen zichzelf door hun reguliere gebruik. Bij dieselmotoren komen er meer roetdeeltjes vrij bij de verbranding die deels in de omgeving terechtkomen via de uitlaat maar deels ook vastplakken – zeker wanneer de temperatuur hoog genoeg is. Dit vastgeplakte roet zorgt voor een slechtere verbranding van de diesel en vervuiling in het uitlaatsysteem.

Eerste linie

Problemen voorkomen start bij schone injectoren. Deze situatie is te bereiken door het gebruik van sterk reinigende componenten die vervuiling op injectoren verwijderen waardoor het oorspronkelijke sproeibeeld wordt hersteld. Een fijnere en homogenere verneveling zorgt voor een betere verbranding, hoger rendement en minder roetvorming. Wanneer die basis op orde is, blijven ook turbo, EGR-systeem en roetfilter langer schoon.

Tweede linie

Moderne diesels kunnen toch in de problemen raken doordat voertuigen in de praktijk vaak korte afstanden rijden. Bij een koude motor is de verbranding minder volledig, waardoor sneller afzettingen ontstaan op injectoren en in de verbrandingsruimte. Zodra injectoren vervuilen, verslechtert de verneveling, wat leidt tot een meer onvolledige verbranding, extra roetvorming (en hiermee een snellere verzadiging van het roetfilter) en daarnaast vervuiling van de turbo, EGR-klep en inlaattraject.

Bescherming tegen de gevolgen van een koude werking wordt geboden door een zogenaamde Fuel Borne Catalyst (FBC). De toegepaste technologie werkt als katalytische ondersteuning op roetdeeltjes, waardoor deze bij lagere temperatuur verbranden. Hiermee ontstaat een betere verbranding, een hoger rendement en minder uitstoot. En uiteraard ook tot minder roet in de turbo, EGR en uitlaatsystemen, een efficiëntere regeneratie van het roetfilter en een snellere afbouw van bestaande roetafzettingen, wat de kans op verstopping en verstoringen reduceert.

Tot slot worden ook de additieven genoemd die vervuiling van de doseerinjector en kristalvorming in het AdBlue-systeem aanpakken.

Moderne diesels vragen om additieven die reinigen én compatibel zijn met nabehandeling

Types additieven

Samenvattend bestaan er twee additieven. Ten eerste motoradditieven die aan de brandstof in de brandstoftank worden toegevoegd. Bij de verbranding samen met de diesel zal het additief zijn werk doen. De dosis en het doel van het additief bepalen of er sprake is van een preventief additief of een probleemoplossend additief. Vaak verhogen ze de verbrandingstemperatuur, waardoor vervuiling ‘weggebrand’ wordt. Daarnaast bestaan er additieven die via de uitlaat worden aangebracht voor bijvoorbeeld het reinigen van een DPF-filter. Dit werkt dan middels een spuitbus.

Vanuit een ander oogpunt benaderd is er onderscheid te maken in:

• Reinigende / afzettingsbeheersende additieven die helpen verstuivers te reinigen en afzettingsvorming te beheersen. Reinigende brandstofsysteemreinigers zijn voor dieselmotoren een van de duidelijkste manieren waarop een additief de rijeigenschappen en verbrandingskwaliteit in de praktijk kan beïnvloeden.
• Cetaanverbeteraars die een vlottere ontsteking van de brandstof ondersteunen, wat de verbranding en koude start kan verbeteren.
• Lubriciteitsverbeteraars die brandstofsysteemcomponenten helpen beschermen, vooral bij zwavelarme diesel.
• Cold-flowverbeteraars die de inzetbaarheid bij lage temperaturen verbeteren.
• Additieven voor stabiliteit, corrosiebescherming en waterbeheer helpen de brandstofkwaliteit tijdens opslag en gebruik te behouden.
• DPF-ondersteunende additieven en FBC-technologie ondersteunen de verbranding van roetdeeltjes en de regeneratie.
• Multifunctionele dieseladditieven combineren reiniging, smering, verbrandingsoptimalisatie en emissieondersteuning.
• Waterbeheersende additieven helpen vochtproblemen, corrosie en brandstofdegradatie beperken.
• SCR-/AdBlue-optimalisatoren helpen kristallisatie voorkomen en ondersteunen de werking van het nabehandelingssysteem.

Het verschil tussen producten zit vooral in de kwaliteit, concentratie en synergie van de actieve componenten.

Ontwikkelingen

Technisch gezien kijken velen binnen de sector naar additieven die meerdere functies tegelijk vervullen. Ze zijn erop gericht niet alleen de reinheid van verstuivers te ondersteunen, maar tevens op compatibiliteit met moderne nabehandelingssystemen, nieuwe brandstofkwaliteiten, biodieselmengsels en steeds veeleisender verstuivertechnologie. Ook wordt er gewerkt aan het verbeteren van de losse eigenschappen waaronder een betere en snellere reiniging en compatibiliteit met moderne commonrailsystemen. Dit geldt ook voor de geschiktheid voor moderne brandstoffen en alternatieve dieselsoorten zoals dieselbrandstoffen met biocomponenten. De laatste zijn gevoeliger voor vochtopname, veroudering en afzettingsvorming dan klassieke diesel.

Vanuit marktperspectief worden additieven steeds minder alleen beoordeeld als prestatieverbeteraars en steeds meer als onderdeel van een preventieve onderhoudsstrategie. Producten die effectief kunnen reinigen én tegelijk compatibel zijn met moderne dieseltechnologie worden in die context steeds relevanter.

Vanuit wetgeving is de aankomende Euro 7-norm een belangrijke driver. Deze legt strengere eisen op aan emissies en de duurzaamheid van emissiebeheersingssystemen, waardoor preventief onderhoud steeds relevanter wordt. Zo is er sprake van de uitfasering van PTFE (teflon) en de daarbij behorende vermindering van de uitstoot van PFAS.

Zowel vanwege de werking áls de ontwikkelingen is het aan te raden dieseladditieven ‘in de gaten’ te houden.

Met medewerking van Bardahl, Berner, Chevron, Liqui Moly en Xenum