De tweedehandsmarkt als sleutel tot vlootdecarbonisatie
ACEA-studie wijst op structurele rol van gebruikte voertuigen
De Europese tweedehandsmarkt voor lichte voertuigen speelt een cruciale, maar vaak onderschatte rol in de transitie naar een koolstofarmer wagenpark. Dat blijkt uit een uitgebreide studie van Quantalyse en STH-Consulting, uitgevoerd in opdracht van de European Automobile Manufacturers’ Association (ACEA), die de samenhang tussen nieuwverkoop, gebruikte voertuigen en beleidskaders analyseert.
Een structurele blinde vlek in het beleid
Het huidige Europese mobiliteitsbeleid focust hoofdzakelijk op de instroom van nieuwe voertuigen via emissienormen en aankoopstimulansen. Volgens de studie is die aanpak structureel beperkt, aangezien jaarlijks slechts ongeveer 12 miljoen nieuwe lichte voertuigen worden toegevoegd aan een bestaand wagenpark van zowat 280 miljoen voertuigen. Beleidsmaatregelen die uitsluitend op nieuwverkoop mikken, werken daardoor op minder dan 5% van het totale systeem.
Uitstroom bepaalt het tempo van de transitie
De onderzoekers tonen aan dat niet de instroom, maar vooral de uitstroom van voertuigen bepaalt hoe snel het wagenpark daadwerkelijk verduurzaamt. Oudere voertuigen met verbrandingsmotoren stoten in reële omstandigheden gemiddeld 1,5 tot 2 keer meer CO2 per kilometer uit dan recente modellen. Het versneld uit gebruik nemen van zulke voertuigen levert daarom een disproportioneel grote emissiereductie op.
Het schrappen van één sterk vervuilende, oude wagen kan volgens de studie een vergelijkbaar effect hebben als de toevoeging van meerdere nieuwe lage-emissievoertuigen. Deze zogeheten hefboomwerking blijft vandaag grotendeels onbenut in het beleid.
Tweedehandsmarkt als hefboom voor elektrificatie
De studie benadrukt dat de tweedehandsmarkt essentieel is om nieuwe technologieën, zoals batterij-elektrische voertuigen, toegankelijk te maken voor een bredere groep gebruikers. Gebruikte voertuigen vormen meerdere eigendomscycli, waarbij elke doorverkoop een nieuw beslissingsmoment creëert. Hoe hoger de liquiditeit van de tweedehandsmarkt, hoe groter de kans op technologische substitutie.
Daarnaast beïnvloedt een stabiele tweedehandsmarkt de restwaarden van voertuigen, wat rechtstreeks doorwerkt in leasingtarieven, afschrijvingen en totale gebruikskosten van nieuwe voertuigen.
Beleidsimplicaties: verder kijken dan nieuwverkoop
Volgens Quantalyse en STH-Consulting vereist een effectieve vlootdecarbonisatie een beleidskader dat instroom, doorverkoop en uitstroom als één geïntegreerd systeem benadert. Dat omvat onder meer gerichte stimulansen voor vlootvernieuwing, aandacht voor restwaardestabiliteit, ondersteuning van de gebruikte EV-markt en beleidsmaatregelen die rekening houden met verschillen tussen zakelijke en particuliere kopers.
Zonder dergelijke systeembenadering blijft de transitie volgens de studie structureel afgeremd, ongeacht hoe ambitieus de doelstellingen voor nieuwverkoop ook zijn.
