Ngo’s vragen EU-belasting op oliewinsten
T&E en partners willen crisiswinsten herverdelen
Een coalitie van 31 ngo's, waaronder Transport & Environment (T&E), vraagt de Europese Commissie om opnieuw belasting te heffen op de overwinsten van oliebedrijven. Volgens de organisaties moet deze maatregel helpen om de impact van de energiecrisis op te vangen en tegelijkertijd de energietransitie te financieren.
Ngo’s willen herinvoering crisisheffing
Een groep van 31 Europese ngo’s, waaronder T&E, Oxfam en WWF, heeft de Europese Commissie opgeroepen om opnieuw een EU-breed mechanisme in te voeren dat overwinsten in de oliesector belast. In een gezamenlijke brief stellen de organisaties dat dergelijke inkomsten moeten worden ingezet om kwetsbare huishoudens en industrieën te ondersteunen en tegelijk investeringen in de energietransitie te versnellen.
De organisaties plaatsen hun vraag in de context van de huidige energiecrisis, die zij linken aan geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten. Volgens hen heeft die situatie geleid tot een sterke stijging van de Europese invoerfactuur voor fossiele brandstoffen, terwijl oliebedrijven tegelijk uitzonderlijke winsten realiseren.
Cijfers en framing uit ngo-hoek
Volgens T&E zou de Europese factuur voor de import van fossiele brandstoffen in korte tijd met tientallen miljarden euro's zijn gestegen, terwijl oliebedrijven in 2026 aanzienlijke extra winsten zullen boeken, onder meer op brandstoffen voor wegtransport. Deze cijfers zijn gebaseerd op eigen analyses en maken deel uit van een bredere campagne van de organisatie rond prijszetting en winstmarges in de sector.
Volgens de ngo’s komt een deel van die winsten rechtstreeks voort uit de crisis en dus niet uit structurele bedrijfsprestaties. Op basis van deze redenering pleiten ze voor herverdeling via een Europese belasting.
Teruggrijpen naar maatregel uit 2022
De organisaties verwijzen naar de tijdelijke solidariteitsbijdrage die de EU in 2022 invoerde voor energiebedrijven. Volgens de Europese Commissie bracht die maatregel in de fiscale jaren 2022 en 2023 ongeveer 28 miljard euro op. Voor de ondertekenaars toont dat aan dat een dergelijke heffing op Europees niveau praktisch uitvoerbaar is.
Ze pleiten nu voor een herinvoering én uitbreiding van dat systeem, waarbij een groter deel van de overwinsten zou worden afgeroomd. Daarbij moet volgens hen ook rekening worden gehouden met internationale oliebedrijven die inkomsten genereren op de Europese markt zonder er noodzakelijk gevestigd te zijn.
Middelen voor sociale en groene doelen
Volgens de ngo’s moeten de opbrengsten van een dergelijke heffing duidelijk worden geoormerkt. Ze noemen onder meer gerichte steun voor kwetsbare huishoudens, investeringen in energie-efficiëntie en een versnelde uitrol van hernieuwbare energie en elektrificatie.
De oproep past binnen een bredere strategie die de organisaties naar voren schuiven, waarbij Europa zijn afhankelijkheid van fossiele brandstoffen structureel moet verminderen om minder kwetsbaar te zijn voor prijsschokken en geopolitieke spanningen.
Politieke timing niet toevallig
De brief komt er op een moment dat de Europese Commissie noodmaatregelen voorbereidt om de impact van de energiecrisis op industrie en lidstaten te beperken. Tegelijk staat het thema op de agenda van de Europese Raad, wat de ngo’s duidelijk proberen te benutten om hun voorstel onder de aandacht te brengen.
De oproep wordt gedragen door een brede coalitie van milieu-, sociale en economische organisaties. Tegelijk blijft het voorstel een uitgesproken beleidsstandpunt vanuit de ngo-sector, waarbij de interpretatie van marktmechanismen en winsten duidelijk gekleurd is door hun maatschappelijke en klimaatgerichte agenda.
