35 jaar VITO gevierd met plechtige opening EARTH-project
Toekomstbestendig onderzoeksplatform integreert eigen innovatie
VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek) bestaat 35 jaar. Dit werd op 4 juni gevierd met een bijzonder event: de officiële opening van het EARTH-gebouw in Mol. Dit nieuwe laboratoriumcomplex is – naast een uitzonderlijk bouwproject in al zijn geledingen – vooral ook een toonbeeld van modern, industrieel bouwen. Technologische flexibiliteit en extreme duurzaamheid gaan daarbij hand in hand. Het nieuwe onderzoekscentrum toont zich zo meteen een sterk symbool voor alles waar het VITO als innovatiehub in feite voor staat.
Hoe en waarom van EARTH
De kwaliteit van elk evenement valt of staat met de afsluiter, en dat was op de viering van 35 jaar VITO zeker niet anders. Zowat iedereen keek al van bij aanvang uit naar de rondleiding in het nagelnieuwe researchcomplex in Mol en die nieuwsgierigheid zou royaal beloond worden. Wij konden bovendien uitgebreid praten met EARTH-projectleider Pieter-Jan Haest.
De noodzaak voor het project ontstond vanuit een masterplan infrastructuur (2020-2021), met als doel de verwevenheid met de SCK-gebouwen uit de jaren 60 en 70 af te bouwen en te voldoen aan de moderne eisen die onderzoek vandaag stelt. Er was met name specifiek behoefte aan grotere 'pilootopstellingen' die de stap tussen de laboratoriumschaal en de industriële toepassing moesten overbruggen.
Drie gebouwen
Voor de locatie viel de keuze zo al snel op de gesaneerde site van de oude steenkoolcentrale in Mol. De bouw van EARTH zelf startte medio 2023, en besloeg ongeveer 2,5 jaar.
"Ons 'backbone'-systeem stelt teams in staat om laboratoria modulair aan te sluiten op de centraal uitgevoerde technische voorzieningen" – Pieter-Jan Haest, EARTH-projectleider
Haest: "EARTH bestaat eigenlijk uit drie grote gebouwen: het EARTH-gebouw zelf, de piloothal en een opslagzone. Er werd gekozen voor twee vleugels en vier bouwlagen: de eerste drie bouwlagen zijn vooral kantoren en laboratoria, terwijl een vierde bouwlaag volledig wordt ingenomen door de technische inrichting." Het nieuwbouwproject voorzag ook in een PV-installatie en een ruime maaiveldparking.
Backbone-systeem en flexibiliteit
De alom aanwezige technische én research-expertise binnen VITO droegen in hoge mate bij aan de conceptuele opbouw van het EARTH-gebouw. Voor de labofaciliteiten werd onder meer gekozen voor een compleet open structuur die al van in de ruwbouwfase in het bouwconcept werd meegenomen. Door te kiezen voor een volledige afleiding van de belasting op laterale gevelkolommen, zonder interne steunpunten, ontstond op die manier een open plateau dat maar liefst 17 bij 80 meter beslaat.
Haest: "Zo wilden we een maximale flexibiliteit aan de onderzoeksteams garanderen. We moesten immers inspelen op de continu veranderende noden van de researcher. Ons 'backbone'-systeem, een efficiënt plug-and-playprincipe, stelt teams in staat om laboratoria modulair aan te sluiten op de centraal uitgevoerde technische voorzieningen als HVAC, gassen, elektriciteit enz. Bovendien werd de compartimentering van de laboruimtes volledig in gipskartonwanden uitgevoerd. Dit alles maakte de soepele herinrichting van labo’s en testopstellingen mogelijk, zonder dat daar ingrijpende sloopwerken bij komen kijken."
Intelligente architectuur
Bij het ontwerp van EARTH werd intensief van de GRO-duurzaamheidstool gebruikgemaakt. Zo kwam een zo aangenaam mogelijk gebouw tot stand, gelegen in een rustgevende, groene omgeving. Heel lichtrijk door de grote glazen gevelelementen, maar tegelijk ook rekening houdend met de privacy van de werknemers. Hiervoor zorgt de knik in het midden van de constructie. Deze creëert een alternatieve reflectie van het binnenkomende licht, wat binnenkijken vanaf het andere gebouw onmogelijk maakt.
Naast de GRO-score 'uitstekend' behaalde EARTH bovendien een A+-score voor toegankelijkheid, wat het gebouw ook geschikt maakt voor mobiel beperkte werknemers. Ook geen evidentie, rekening houdend met alle andere uitdagingen waar dit project al mee te maken kreeg.
Duurzaamheid belichaamd
Een uniek aspect is en blijft toch de integratie van meerdere eigen VITO-technologieën in het project. Haest: "Bij de vaste constructies, zoals technische ruimtes of schachten, werd het metselwerk uitgevoerd in de hier ontwikkelde Carbstone-elementen. Bovendien werd voor EARTH een geavanceerd KWO-systeem (Koude-Warmte Opslag, red.) uitgebouwd, dat ook in het VITO het levenslicht zag."
Deze benadering, in combinatie met het PV-park, maken van EARTH een gebouw met CO2-negatieve energiescore (EPC = -4). Een welverdiende showcase voor de eigen technologische innovaties en een symbool voor het VITO als technologische research-hub.
