Stopcontacten
Stopcontacten (wandcontactdozen) zorgen ervoor dat elektrische toestellen met een stekker veilig op het elektriciteitsnet kunnen worden aangesloten. In woningen leveren stopcontacten meestal 230 V wisselspanning. Ze worden gebruikt voor het aansluiten van allerlei toestellen zoals lampen, laders, computers en huishoudtoestellen.
Hoe ziet een stopcontact eruit?
Net zoals schakelaars bestaan ingebouwde stopcontacten meestal uit drie onderdelen:
- de sokkel: het technische gedeelte van het stopcontact. Hier worden de elektrische draden aangesloten: fase, nul en aarding. De sokkel bevat de aansluitklemmen en wordt vastgeschroefd in het inbouwpotje in de muur;
- de centraalplaat: vormt het zichtbare functionele deel van het stopcontact. Hierin bevinden zich de openingen voor de stekkerpinnen en de aardpen. Sommige centraalplaten bevatten extra functies, zoals USB-poorten of dataconnectoren;
- de afdekplaat: het kader dat over de centraalplaat wordt geplaatst en zorgt voor een nette afwerking van de installatie.
Soorten stopcontacten
Standaard stopcontact
Dit is het meest gebruikte type in Belgische woningen. Het heeft twee ronde openingen en een uitstekende aardpen.
Toepassing: aansluiting van huishoudtoestellen zoals een lamp, televisie of oplader.
In nieuwe installaties moeten stopcontacten kindveilig zijn. Hierbij worden de contacten pas geopend wanneer beide pinnen van een stekker tegelijk worden ingestoken.
Meervoudig stopcontact
Hierbij zijn twee of meer stopcontacten in één inbouwdoos of afdekplaat geïntegreerd. Dit telt als één contactdoos.
Toepassing: in keukens, bureaus of woonkamers waar meerdere toestellen tegelijk gebruikt worden.
Spatwaterdicht stopcontact
Voor vochtige of buitenomgevingen bestaan stopcontacten met een beschermklep. Deze hebben een hogere IP-beschermingsgraad, zoals IP44 of IP55.
Toepassing: garage, kelder, terras of badkamer.
Stopcontact met schakelaar of timer
Sommige stopcontacten hebben een ingebouwde schakelaar of timer. Hiermee kan de stroomtoevoer handmatig of automatisch worden in- en uitgeschakeld.
Toepassing: een lamp of koffiemachine eenvoudig uitschakelen zonder de stekker uit te trekken.
USB-stopcontact
Dit type stopcontact heeft één of meerdere USB-poorten (USB-A of USB-C). Hiermee kunnen smartphones, tablets of andere apparaten rechtstreeks worden opgeladen.
Toepassing: slaapkamer, bureau of keuken.
UTP-stopcontact
Een UTP-stopcontact (netwerkstopcontact) wordt gebruikt voor datacommunicatie zoals internet, telefonie of IP-televisie. Het lijkt op een stopcontact maar is verbonden met een netwerkkabel in plaats van met het elektriciteitsnet.
Toepassing: aansluiting van een computer, router of televisie op het thuisnetwerk.
Aansluitdoos voor vaste toestellen
Sommige toestellen met een hoger vermogen worden niet via een stekker aangesloten, maar via een aansluitdoos met vaste bedrading. In deze doos worden de draden rechtstreeks op klemmen aangesloten.
Toepassing: kookplaten, ovens, warmtepompen of andere krachtige toestellen.
Installatieregels voor stopcontactkringen
In een elektrische installatie moeten stopcontacten volgens bepaalde regels worden aangesloten. Deze regels zorgen ervoor dat de installatie veilig en betrouwbaar blijft. Belangrijke basisregels:
- Stopcontacten worden meestal aangesloten met draden van 2,5 mm².
- De kring wordt beveiligd met een automaat van maximaal 20 A in de verdeelkast. De kring moet een beschermingsgeleider bevatten die mee aangesloten is op de aarding.
- Op één stroomkring mogen maximaal 8 contactdozen worden aangesloten. Een dubbele contactdoos telt hierbij als één contactdoos.
- De kring moet voorzien zijn van een aardingsgeleider (geel-groen) voor extra veiligheid.
- Stopcontactkringen moeten beschermd worden door een differentieelschakelaar.